Jarosław Sankowski - Architektonika

Prezentowany na wystawie zestaw obrazów należy do głównego nurtu poszukiwań w malarstwie, które prowadzę od połowy lat 90 XX w. Architektura staje się terytorium przestrzennej i emocjonalnej penetracji na płaszczyźnie obrazu. Przetworzone struktury o klasycznym rodowodzie oraz obiekty budowlane stają się tematem przedstawienia, ale także intrygą w umownej przestrzeni obrazu, wspierając jego fizyczny status. Staram się w swoim malarstwie unikać dosłowności czy ilustracyjności przedstawienia wpisując motyw w abstrakcyjny układ form oparty na symetrycznym dopełnieniu stron lub przeciwstawieniu segmentów obrazu na zasadzie montażu malarskiego, w którym farba stanowi chemiczny łącznik między elementami kompozycji w unikatowej sytuacji przestrzenno‑świetlno‑kolorystycznej obrazu. Architektura jest dla mnie nośnikiem emocji i symbolicznych treści związanych z poznaniem. Wystawa poszerzona jest o prace w idei cyfrowego montażu, które stanowią kontynuację i uzupełnienie penetracji architektonicznej w jej miejskich sytuacjach nacechowanych specyfiką czasu i miejsca oddziałując na emocje i odczucie przestrzeni. Prace mają charakter wizualizacji, jednak taka estetyka poddana jest weryfikacji poprzez cechy alogiczne wynikające z kontrolowanego przypadku zestawień, natury fotomontażu, intencji wyrazowych i wartości narracyjnych obrazu.
Jarosław Sankowski, styczeń 2025

MIASTA ODNALEZIONE JAROSŁAWA SANKOWSKIEGO

Jarosław Sankowski zachwyca się architekturą – tym, co stworzył człowiek, co stanowi reprezentację jego potrzeb i marzeń, jest świadectwem jego umysłu i talentu. Dla artysty architektura reprezentuje takie wartości, na których zdecydował się oprzeć swoje malarstwo. Wybiera tylko te dobre wzory, zweryfikowane i sprawdzone przez czas, inspiruje się m.in.꞉ sztuką renesansu, baroku, klasycyzmu, abstrakcją geometryczną, malarstwem lat 80, 90 XX wieku […]. Praca nad obrazem jest wieloetapowa꞉ zaczyna się od impulsu, który może stanowić np. interesujące zdjęcie czy ilustracja, detal architektoniczny, zapamiętany fragment miasta. Następny etap to konstruowanie obrazu, zastosowanie odpowiedniej perspektywy, poszukiwanie rytmów, harmonii czy dysharmonii i rozwiązań czysto malarskich. Miksuje techniki, duże prace zestawia – niczym części układanki, łączenia według potrzeb – wykorzystuje lub tuszuje […]. Uważam, że ta fascynacja architekturą związana jest również z wewnętrznym charakterem autora, jego potrzebą porządkowania i konstruowania. Dla Sankowskiego ważne jest także uwolnienie wybranego fragmentu architektury z dotychczasowego miejsca, materiału, kształtu, uwolnienie od roli użyteczności i nadanie jemu nowego kontekstu. Ten zabieg przypomina działanie twórców awangardy m.in. Tatlina i Malewicza, przywodzi na myśl słowa Oskara Hansena, że꞉ architektura powinna być tłem dla człowieka […], a głównym jej celem jest formowanie człowieka […] zarówno duszy, jak i ciała człowieka. (Filip Springer Zaczyn o Zofii i Oskarze Hansenach)
Zastanawiam się, co będzie dalej, na ile architektura nadal będzie dla Jarosława Sankowskiego podstawowym źródłem inspiracji. Artysta jest zdania, że w jego pracy ważna jest ciągłość, a największą zaletą obiektów zrealizowanych, jest przekazanie powodu do dalszego działania.

prof. Joanna Imielska, fragmenty tekstu do monografii ARCHITEKTONIKA Jarosław Sankowski, obrazy 1995‑2025, Poznań, październik 2025

METAFORY ARCHITEKTURY

Malarstwo Jarosława Sankowskiego, jest przykładem wyjątkowej konsekwencji i wierności inspiracji, kształtującej charakter jego obrazów od połowy lat 90. Inspiracja ta okazała się na tyle pojemna, że przez trzy dekady pozwoliła malarzowi i nadal to czyni w sposób niezwykle intrygujący budować oryginalną wizję, nie mającą precedensu na tle współczesnej, rodzimej sztuki. Paradoks tego malarstwa polega na jednoczesnej zbieżności wewnętrznych właściwości źródła inspiracji z naturalną dyspozycją malarza do kreowania klarownych i precyzyjnych kompozycji, gdzie osiągana forma posiada cechy pewnej stabilności i geometrycznej racjonalności. Jednak myliłby się ten, kto w obrazach Sankowskiego poszukiwałby uporządkowanej, linearnej wykładni znanych i stosowanych sposobów iluzji przestrzennej na płaszczyźnie. Owszem, ona tu istnieje, ale wzięta w szeroki nawias własnego zastosowania i pomysłu. Nie odnajdziemy tu również konwencjonalnych przedstawień urbanistycznych lub wypróbowanych, nastrojowych spiętrzeń miejskiej weduty wykreślonych podług sztywnych zasad z podręcznika o nauce perspektywy... Bowiem obecna w tych obrazach architektura okazuje się obszarem metaforycznym, rozmontowanym na wielość elementów służących malarzowi do ponownego scalenia w odmiennym, alogicznym porządku autonomicznej całości. Całości, gdzie prawem stanowionym jest plastyczny i emocjonalny dyktat a nie utylitaryzm oczekiwanej funkcji i obiektywnego widoku budynku. Ten jej czysto malarski i radykalnie zrealizowany walor upodabnia ją do postkubistycznych struktur syntetycznej fazy kierunku, gdzie elementy aspektów obserwowanego przedmiotu, autorską decyzją połączone są w symboliczny wariant nowego wizerunku. Dodajmy wizerunku nie-jednoznacznego, gubiącego wektory przewidywalnych, realnych postaci i oglądów. Jednoczesne przenikanie znanego z wyobrażonym powoduje przywołanie zupełnie innej od empirycznej przestrzeni. Zastępuje ją projekcja onirycznych przeżyć i optycznych fantasmagorii, gdzie dotknięcie pustki spotyka się z przeczuciem obecności. Główna inspiracja okazuje się tu żyznym podłożem, podstawowym substratem, który przeobraża się w procesie realizacji w wizję nadrealistycznej poezji i jednocześnie przewrotnie uporządkowanej geometrycznej abstrakcji.
Piotr Wójtowicz, Krosno, wrzesień 2025

JAROSŁAW SANKOWSKI

Dyplom magisterski na PWSSP w Gdańsku w 1987 w pracowni prof. Jerzego Zabłockiego z zakresu malarstwa i grafiki. Zajmuje się malarstwem, rysunkiem, grafiką, grafiką komputerową, fotografią, projektowaniem witrażu. Prowadził cyklicznie zajęcia plastyczno‑terapeutyczne z dziećmi autystycznymi i z zespołem Aspergera, a także w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. J. Grodka w Sanoku. Obecnie zatrudniony w Zakładzie Malarstwa, Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Rzeszowskiego. W 2014 uzyskał stopień doktora habilitowanego w dziedzinie artystycznej – sztuki plastyczne w dyscyplinie artystycznej ‑ sztuki piękne na ASP w Katowicach. Zorganizował 30 wystaw indywidualnych, brał udział w blisko 200 wystawach zbiorowych w kraju i za granicą. Laureat nagród i wyróżnień za działalność artystyczną i naukową. Kurator Ogólnopolskiego Triennale Malarstwa Studenckiego Rzeszów 2019 i 2024. Jest członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków.

https://jaroslawsankowski.pl/
https://www.ur.edu.pl/.../dr-hab-jaroslaw-sankowski-prof-ur

Wernisaż wystawy: 5.02.2026, godz. 18:00
Wystawa czynna do 7.03.2026 r.
Godziny otwarcia:
Wtorek – Piątek 12.00 – 18.00